Dù được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, ngành nông nghiệp Việt Nam đang sở hữu nền tảng vững chắc để có thể hướng tới việc xác lập một kỷ lục mới về xuất khẩu trong năm 2026. Kết quả đạt được trong năm 2025 được xem là tiền đề quan trọng, phản ánh năng lực thích ứng và sức bền của toàn ngành trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.
Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2024. Đây là mức cao nhất từ trước đến nay của ngành, cho thấy xuất khẩu nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế và cán cân thương mại của cả nước.
Trong cơ cấu xuất khẩu, nông sản Việt Nam duy trì 10 nhóm hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, trong đó nổi bật có 3 nhóm hàng vượt mốc 8 tỷ USD. Cụ thể, sản phẩm gỗ đạt 17,3 tỷ USD, tăng 6,4%; cà phê đạt 8,5 tỷ USD, tăng mạnh 52,5%; và rau quả đạt 8,6 tỷ USD, tăng 19,8%. Những con số này cho thấy sự đa dạng và chiều sâu của cơ cấu xuất khẩu nông nghiệp, đồng thời phản ánh hiệu quả của quá trình tái cơ cấu sản xuất theo hướng nâng cao giá trị gia tăng.
Thị trường xuất khẩu nông nghiệp mở rộng, tạo dư địa tăng trưởng mới
Bên cạnh tăng trưởng về giá trị, thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam tiếp tục được duy trì và mở rộng. Trong năm 2025, ba thị trường lớn nhất của ngành vẫn là Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Đồng thời, xuất khẩu nông sản cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực và mở rộng thị phần tại nhiều khu vực khác như châu Á, châu Âu và châu Đại dương.
Đáng chú ý, khu vực châu Phi ghi nhận mức tăng trưởng xuất khẩu lên tới 67,4%, cho thấy tiềm năng lớn từ các thị trường mới nổi. Việc đa dạng hóa thị trường được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp ngành nông nghiệp giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động về chính sách thương mại và rào cản kỹ thuật.
Bước sang năm 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhận định đây sẽ là năm còn nhiều thách thức hơn so với năm 2025. Tuy nhiên, lợi thế của ngành là đã tích lũy được hơn 40 năm kinh nghiệm đổi mới, cùng với quá trình tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp được triển khai mạnh mẽ trong những năm gần đây, tạo nền tảng vững chắc để toàn ngành tiếp tục phát triển.
Theo đánh giá của Thứ trưởng, ngành nông nghiệp Việt Nam đã bắt nhịp tốt hơn với thị trường quốc tế và từng bước thực hiện xoay trục thị trường xuất khẩu. Ngoài các thị trường truyền thống, xuất khẩu sang châu Âu và châu Phi tiếp tục đạt mức tăng trưởng khá, trong khi khu vực Trung Đông được xác định là thị trường còn nhiều dư địa để khai thác trong thời gian tới.
Giải pháp trọng tâm hướng tới mục tiêu xuất khẩu 73–74 tỷ USD
Mặc dù Hoa Kỳ áp dụng thuế đối ứng đối với một số mặt hàng, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng, nhờ nền tảng tái cơ cấu sản xuất, cùng sự chủ động của doanh nghiệp trong xúc tiến thương mại, tổ chức sản xuất và xây dựng vùng nguyên liệu bài bản, ngành nông nghiệp hoàn toàn có cơ sở để phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu từ 73–74 tỷ USD trong năm 2026.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định sẽ tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản theo hướng hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế. Qua đó, tạo môi trường thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp đầu tư sản xuất, phát triển các chuỗi giá trị nông sản chất lượng cao, bảo đảm an toàn thực phẩm và mở rộng thị trường.
Song song với đó, ngành nông nghiệp sẽ thúc đẩy cơ chế phát triển kinh tế tư nhân, khuyến khích khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện bình đẳng cho doanh nghiệp trong tiếp cận vốn, đất đai, chính sách ưu đãi và các nguồn lực phục vụ sản xuất, chế biến nông sản.
Ngoài ra, Bộ cũng đặt mục tiêu đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến, bảo quản, cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ cao nhằm tăng tỷ trọng chế biến sâu, giảm chi phí và nâng cao giá trị gia tăng. Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với vùng nguyên liệu, bảo đảm quản trị an toàn thực phẩm và kết nối hiệu quả với hệ thống tiêu thụ trong nước và quốc tế tiếp tục được xem là hướng đi xuyên suốt.
Về thị trường, ngành nông nghiệp sẽ tập trung mở rộng thương mại quốc tế gắn với hội nhập kinh tế toàn cầu, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hiện thực hóa mục tiêu duy trì vị thế của Việt Nam trong top 15 quốc gia xuất khẩu nông, lâm, thủy sản hàng đầu thế giới, với 40% sản phẩm là hàng chế biến, đồng thời mở rộng thị phần tại các thị trường giá trị cao như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Đông.
